Algısal Değişmezlik (ADÇ) Kartı — Adâlet
العدل
GENEL TANIM · GENELLEME KURALI
Hakların, yükümlülüklerin ve değerlendirmelerin keyfîlikten uzak, gerekçelendirilebilir bir ölçüye göre düzenlenmesidir.
İhsanTakvâRahmetKist
ÖZGÜN ÖZELLİK (Özgün DNA / Ayırt Edici Özellik)
Adalet; kişi ve durumlara ilişkin hüküm, paylaşım ve sorumluluklarda ilgili ölçütleri gözetip her hak sahibinin hakkını vermeyi esas alan normatif ilkedir; her durumda herkese aynı şeyi vermek anlamına gelmez.
Önlediği karışma: Adâlet kavramının yakın/aynı köklü kullanımlarla ölçütsüz biçimde eşitlenmesi.
GENEL TANIM ↔ ÖZGÜN ÖZELLİK
| Ölçüt | Genel | Özgün özellik |
|---|---|---|
| Anlam alanı | Normatif düzen / hak ve ölçü | Adalet; kişi ve durumlara ilişkin hüküm, paylaşım ve sorumluluklarda ilgili ölçütleri gözetip her hak sahibinin hakkını vermeyi esas alan normatif ilkedir; her durumda herkese aynı şeyi vermek anlamına gelmez. |
| Kaynak çapası | Kur’an’daki kullanım ve kaynak sınıflandırması | Arapça biçim: العدل |
| Kardeşten ayrım | Yakın kavramlarla aynı semantik çevrede bulunabilir. | kardeş anlamla karşılaştırılır |
KAVRAM YANILGISI (Yanlış / Eksik Tanım Uyarısı)
- Kavram yalnız Latin/Türkçe ada bakılarak tanımlanmamalı; Arapça biçim ve ayet bağlamı birlikte kontrol edilmelidir.
- Yakın kavramlar eşanlamlı kabul edilmemeli; özgün özellik ve bağlam farkı korunmalıdır.
ÖZ DENETİM
Evet; tanım eşitliği değil, hakkı ve ilgili ölçütü merkeze alarak adaleti ihsandan ayırır.